Tyłozgryz i jego leczenie jest głównie uzależnione od wieku i stopnia nasilenia. Jest to wada zgryzu, która jest jedną z najczęściej występujących wad ortodontycznych wśród dzieci i dorosłych w Polsce.
W tym wpisie przybliżę, czym charakteryzuje się tyłozgryz, jakie są jego przyczyny oraz jakie metody leczenia stosujemy w gabinecie ortodontycznym w Mikołowie, szczególnie u pacjentów dorosłych.
Informacje na temat skąd się biorą wady zgryzu znajdziesz w innym moim wpisie https://zebyjakdiamenty.com/2025/11/03/wady-zgryzu-przyczyny-rodzaje-i-dlaczego-warto-reagowac-jak-najwczesniej/
Czym jest tyłozgryz?
Tyłozgryz to wada zgryzu, w której widzimy cofnięcie żuchwy (czyli potocznie nazywana przez Pacjentów „dolną szczęką”) lub samych zębów dolnych względem szczęki górnej. W zależności od przyczyny wada może mieć charakter:
- kostny – wynikający z niedostatecznego wzrostu kości
- czynnościowy – gdy cofnięcie żuchwy nie wynika z jej budowy, a z nieprawidłowych nawyków lub ustawienia
- zębowy – cofnięcie występuje na poziomie samych zębów, przy prawidłowej budowie kości szczęki i żuchwy
Leczenie tyłozgryzu będzie zależało głównie od charakteru wady, dlatego każdorazowo przeprowadzamy pełną diagnostykę.
Cechą charakterystyczną tyłozgryzu jest cofnięcie zębów dolnych względem górnych. Wizualnie często obserwujemy:
- cofniętą wargę dolną chowającą się pod górną,
- słabo zarysowaną bródkę,
- wrażenie „drugiego podbródka”.
Dodatkowo może pojawiać się powiększona szpara między zębami górnymi a dolnymi, co wpływa nie tylko na estetykę uśmiechu, ale również na funkcję żucia i wymowę. Często powiększona szpara między zębami górnymi a dolnymi jest maskowana przez przechylenie do środka siekaczy górnych.
Przyczyny powstawania tyłozgryzu
Podobnie jak większość wad ortodontycznych, tyłozgryz ma zazwyczaj charakter nabyty. Najczęstsze przyczyny to:
- ssanie kciuka lub palca w dzieciństwie,
- przygryzanie wargi dolnej,
- oddychanie przez usta,
- długotrwałe używanie smoczka.
Te nawyki powodują cofanie się żuchwy i dolnych zębów, a jednocześnie wychylenie zębów górnych. Dodatkowo oddychanie przez usta zaburza rozwój górnej szczęki, która staje się zwężona – przez co dolna szczęka przyjmuje nieprawidłową, cofniętą pozycję.
Tyłozgryz leczenie u dorosłych
W gabinecie ortodonty w Mikołowie leczenie tyłozgryzu dobierane jest indywidualnie, w zależności od wieku pacjenta i stopnia wady.
W tym wpisie skupiam się na leczeniu dorosłych, ponieważ u dzieci i nastolatków możliwości terapeutyczne są nieco inne (i omówię je w osobnym wpisie).
1. Leczenie chirurgiczno-ortodontyczne (ortognatyczne)
Jeżeli badania diagnostyczne wykazują, że tyłozgryz ma podłoże kostne (mówimy wtedy o tyłożuchwiu) – czyli wynika z niedorozwoju żuchwy – podstawową metodą leczenia jest chirurgia ortognatyczna.
W takim przypadku po etapie leczenia ortodontycznego (aparat stały na zębach górnych i dolnych) chirurg dokonuje przecięcia żuchwy w tylnym odcinku i przesuwa ją do przodu. Żuchwa zostaje następnie unieruchomiona przy pomocy płytek ortopedycznych, co pozwala uzyskać trwałą i naturalną korektę zarówno funkcji, jak i wyglądu twarzy.
To leczenie daje najlepszy efekt estetyczny i funkcjonalny, ale wymaga decyzji pacjenta – nie każdy decyduje się na zabieg z powodów finansowych lub osobistych.
2. Tyłozgryz – leczenie kamuflażowe
Alternatywą dla chirurgii jest tzw. leczenie kamuflażowe. W tym przypadku nie korygujemy pozycji żuchwy względem szczęki, a jedynie ustawienie zębów.
Po wyprostowaniu zębów dolnych dążymy do cofnięcia zębów górnych, aby uzyskać lepsze dopasowanie. Możemy to osiągnąć na kilka sposobów:
a) Ekstrakcja zębów
W przypadku dużej szpary między łukami usuwa się zazwyczaj górne i dolne czwórki. Dlaczego w obu łukach? Ponieważ gorzej rozwinięty dolny łuk nie mieści wszystkich zębów i aby je pomieścić należy usunąć 2 dolne zęby + 2 górne, aby dopasować je wzajemnie do siebie. Przy niezbyt nasilonej wadzie istnieje możliwość usunięcia jedynie dwóch górnych przedtrzonowców i striping dolnego łuku.
b) Dystalizacja zębów
Jeśli wada jest mniejsza, możliwe jest przesunięcie wszystkich górnych zębów do tyłu bez ich usuwania.
Stosuje się wówczas specjalne mikroimplanty mocowane w podniebieniu lub w okolicy zębów trzonowych. Dzięki nim zęby cofane są stopniowo, bez efektów ubocznych, które często towarzyszą użyciu wyciągów ortodontycznych.
Dystalizacja jest bardzo nowoczesną metodą leczenia tyłozgryzu i w naszym gabinecie w Mikołowie jest często metodą z wyboru w przypadkach umiarkowanych wad. W dolnym łuku najczęściej wykonywany jest wtedy striping.
c) IPR (striping międzyzębowy)
Przy niewielkim nasileniu tyłozgryzu stosuje się tzw. striping, czyli delikatne zeszlifowanie powierzchni międzyzębowych (0,25–0,5 mm z każdej strony).
Dzięki temu można uzyskać kilka milimetrów przestrzeni, które pozwalają cofnąć zęby bez konieczności ekstrakcji. Metoda ta jest szczególnie popularna w leczeniu nakładkami ortodontycznymi.
Tyłozgryz leczenie w gabinecie ortodontycznym w Mikołowie
Do mojego gabinetu w Mikołowie zgłasza się wielu pacjentów z problemem tyłozgryzu – zarówno dzieci, jak i dorosłych. Każdy przypadek analizujemy indywidualnie, wykonując dokładną diagnostykę i wspólnie z pacjentem omawiamy możliwe sposoby leczenia.
Wczesne rozpoznanie i rozpoczęcie terapii daje najlepsze efekty – zarówno estetyczne, jak i zdrowotne.
Jeśli zauważasz u siebie cofniętą brodę, wystające lub przechylone zęby górne lub masz wątpliwości co do ustawienia zębów – zapraszam na konsultację ortodontyczną.
👩⚕️ Ortodonta Mikołów – profesjonalna diagnostyka i skuteczne leczenie tyłozgryzu.
Stomatoloogia Diament w Mikołowie https://stomatologiadiament.pl/ortodoncja/
